Gürültü maruziyet sınır değeri kaçtır?
Kısa cevap
Maruziyet sınır değerleri: günlük gürültü maruziyet düzeyi (LEX, 8saat) = 87 dB(A) veya en yüksek ses basıncı (Ptepe) = 200 Pa [140 dB(C)]. En düşük maruziyet eylem değeri 80 dB(A), en yüksek maruziyet eylem değeri 85 dB(A)'dır.
Ayrıntı
Yönetmelik üç ayrı değer tanımlar — bunları karıştırmamak sınavın püf noktasıdır:
| Değer | LEX, 8saat | Ptepe |
|---|---|---|
| En düşük maruziyet eylem değeri | LEX, 8saat 80 dB(A) | Ptepe112 Pa [135 dB(C)] |
| En yüksek maruziyet eylem değeri | LEX, 8saat 85 dB(A) | Ptepe140 Pa [137 dB(C)] |
| Maruziyet sınır değeri | LEX, 8saat 87 dB(A) | Ptepe200 Pa [140 dB(C)] |
Her eşiğin ayrı bir yükümlülüğü var:
- 80 dB(A) aşıldığında (en düşük eylem değeri): işveren kulak koruyucu donanımları çalışanların kullanımına hazır hâlde bulundurur. Ayrıca bu değere eşit veya üzerinde gürültüye maruz kalan çalışanlar bilgilendirilir ve eğitilir.
- 85 dB(A)'ya ulaşıldığında ya da aşıldığında (en yüksek eylem değeri): işveren kulak koruyucuların kullanılmasını sağlar ve denetler. Bu değeri aşan çalışanlar için işitme testleri işverence yaptırılır. Ayrıca işveren teknik ve organizasyonel önlemleri içeren bir program uygular ve bu yerler işaretlenir.
- 87 dB(A) (sınır değer): çalışanın maruziyeti hiçbir durumda bu değeri aşamaz. Aşıldığı tespit edilirse işveren maruziyeti sınır değerin altına indirmek için gerekli tedbirleri derhal alır, aşılmanın nedenlerini belirler ve tekrarını önlemek için koruma-önleme tedbirlerini gözden geçirerek yeniden düzenler.
Kulak koruyucusunun hesaba katılması. Kritik ayrım: maruziyet sınır değeri uygulanırken çalışanın kullandığı kişisel kulak koruyucu donanımların koruyucu etkisi dikkate alınır. Maruziyet eylem değerlerinde ise kulak koruyucularının etkisi dikkate alınmaz. Yani 87 dB(A) kulakta ulaşan ses düzeyidir; 80 ve 85 dB(A) ortam düzeyidir.
Haftalık maruziyet düzeyi. Günlük gürültü maruziyetinin günden güne belirgin şekilde farklılık gösterdiğinin kesin olarak tespit edildiği işlerde, günlük düzey yerine haftalık gürültü maruziyet düzeyi kullanılabilir. Bu işlerde yeterli ölçümle tespit edilen haftalık düzey 87 dB(A) sınır değerini aşamaz.
Tanımlar: LEX, 8saat, en yüksek ses basıncının ve anlık darbeli gürültünün de dâhil olduğu A-ağırlıklı bütün gürültü maruziyet düzeylerinin sekiz saatlik bir iş günü için zaman ağırlıklı ortalamasıdır. Ptepe, C-frekans ağırlıklı anlık gürültü basıncının tepe değeridir. Dikkat: LEX A-ağırlıklı, Ptepe C-ağırlıklıdır.
Sağlık gözetimi: işveren İSG Kanununa göre gereken durumlarda, risk değerlendirmesi sonuçlarına göre gerekli görüldüğü hâllerde ve işyeri hekimince belirlenecek düzenli aralıklarla çalışanların sağlık gözetimine tabi tutulmasını sağlar. İşitme kaybının işe bağlı gürültü nedeniyle oluştuğu tespit edilirse çalışan işyeri hekimi tarafından bilgilendirilir; işveren risk değerlendirmesini ve alınan önlemleri gözden geçirir, gerekirse çalışanı gürültüye maruz kalmayacağı başka bir işte görevlendirir.
Sınavda nasıl sorulur
ÖSYM tarzı soru
Bir işyerinde yapılan ölçümde çalışanın günlük gürültü maruziyet düzeyi 83 dB(A) olarak tespit edilmiştir. İşverenin yükümlülüğü aşağıdakilerden hangisidir?
- AMaruziyet sınır değeri aşıldığı için üretimi derhal durdurmak
- BKulak koruyucu donanımları çalışanların kullanımına hazır hâlde bulundurmak (doğru cevap)
- CKulak koruyucuların kullanılmasını sağlamak ve denetlemek
- DÇalışan için işitme testi yaptırmak zorunludur
- EHerhangi bir yükümlülük doğmaz
Cevap B83 dB(A), en düşük eylem değerini (80) aşmakta ancak en yüksek eylem değerine (85) ulaşmamaktadır; bu aralıkta koruyucuların hazır bulundurulması yükümlülüğü doğar.
Son 17 İYH sınavında 'Fiziksel Risk Etmenleri' modülünden 64 soru çıktı (tüm soruların %7,5'i); gürültüde 80/85/87 dB üçlüsü ve her eşiğe bağlı yükümlülük en sık sorulan ayrıntı.
Sık karıştırılan
- 1
"Eylem değeri" ile "sınır değer" farklıdır. 80 ve 85 dB(A) eylem değerleri, 87 dB(A) sınır değerdir. Soru "sınır değer" diyorsa cevap 87'dir.
- 2
Kulak koruyucusunun etkisi yalnızca sınır değerde hesaba katılır.
- 3
LEX A-ağırlıklı, Ptepe C-ağırlıklıdır. Ptepe değerleri 135/137/140 dB(C)'dir.
- 4
İşitme testi zorunluluğu 85 dB(A)'da doğar; 80 dB(A)'yı aşan çalışanlar için ise test yaptırılabilir, zorunlu değildir.
İlgili kavramlar
Bu konudan çıkmış soruları çöz
Konu bazlı notlar, çıkmış sorular ve en çok çıkan konulara göre sıralanmış çalışma planı. Sınava kadar her gün 20 dakika yeter.
Hemen kayıt ol