İşyeri tehlike sınıfları nasıl belirlenir?
Kısa cevap
İşyeri tehlike sınıfları; Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun ilgili maddesine göre belirlenen kısa vadeli sigorta kolları prim tarifesi de dikkate alınarak, İSG Genel Müdürünün başkanlığında ilgili taraflarca oluşturulan komisyonun görüşleri doğrultusunda Bakanlıkça çıkarılacak tebliğ ile tespit edilir. Tespitte o işyerinde yapılan asıl iş dikkate alınır.
Ayrıntı
Belirleme usulü. Tehlike sınıfları üç unsurun birleşimiyle tespit edilir:
- Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun ilgili maddesine göre belirlenen kısa vadeli sigorta kolları prim tarifesi de dikkate alınır,
- İSG Genel Müdürünün başkanlığında ilgili taraflarca oluşturulan komisyonun görüşleri doğrultusunda,
- Bakanlıkça çıkarılacak tebliğ ile tespit edilir.
Yani sınıfı ne işveren ne de iş güvenliği uzmanı belirler; sınıf tebliğ ekindeki listeyle verilir. Yürürlükteki düzenleme İSG'ye İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği ve onun ek İşyeri Tehlike Sınıfları Listesidir. Liste NACE faaliyet kodları üzerinden kurulur ve sık güncellenir — en son değişiklik 1/4/2026 tarihli Resmî Gazete ile yapılmıştır. Bu nedenle bir faaliyet kodunun sınıfını eski kaynaktan ezberlemek risklidir.
Asıl iş ölçütü. Tehlike sınıfının tespitinde işyerinde yürütülen asıl işin tehlike sınıfı dikkate alınır. Yardımcı işler, destek birimleri veya idari bölümler ayrı sınıflandırılmaz — bir çok tehlikeli sınıf işyerinin muhasebe bölümünde çalışan da çok tehlikeli sınıf hükümlerine tabidir.
Tereddüt ve çok faaliyetli işyerleri:
- Asıl işin tayininde tereddüde düşülürse işyerinin kuruluş amacına bakılır.
- İşyerinde birden fazla asıl iş tanımına uygun faaliyet yürütülüyorsa, bu işlerden tehlike sınıfı yüksek olan iş esas alınır.
- Asıl işin yanında veya devamı niteliğinde faaliyet alanının genişletilmesi hâlinde sınıf yine bu kurala göre belirlenir.
Faaliyet değişikliğinin bildirimi. İşveren asıl iş faaliyet değişikliğini en geç bir ay içerisinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bildirir.
İtiraz usulü:
- İtirazlar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca değerlendirilir. Değerlendirme, Bakanlık tescil kayıtları üzerinden ve işyerinin tesciline esas alınan asıl iş dikkate alınarak sonuçlandırılır.
- Gerekli görülmedikçe işyerlerinde yapılan asıl işe ilişkin inceleme yapılmaz.
- Denetimde asıl işin tescil kayıtlarından farklı olduğu tespit edilirse tehlike sınıfı yeniden belirlenebilir.
- Karar sınıf değişikliğine yol açarsa işveren, yeni sınıfın gerektirdiği iş ve işlemleri 90 gün içinde yerine getirir ve İSG Genel Müdürlüğüne bildirir.
Neden bu kadar önemli? Tehlike sınıfı, İSG mevzuatındaki sayısal yükümlülüklerin neredeyse tamamının girdisidir:
| Yükümlülük | Az tehlikeli | Tehlikeli | Çok tehlikeli |
|---|---|---|---|
| İş güvenliği uzmanı süresi (çalışan/ay) | Az tehlikeli 10 dk | Tehlikeli20 dk | Çok tehlikeli40 dk |
| İşyeri hekimi süresi (çalışan/ay) | Az tehlikeli 5 dk | Tehlikeli10 dk | Çok tehlikeli15 dk |
| Temel eğitim süresi | Az tehlikeli 8 ders saati | Tehlikeli12 ders saati | Çok tehlikeli16 ders saati |
| Temel eğitim tekrarı | Az tehlikeli 3 yılda bir | Tehlikeli2 yılda bir | Çok tehlikeliyılda bir |
| Periyodik sağlık muayenesi | Az tehlikeli en geç 5 yıl | Tehlikelien geç 3 yıl | Çok tehlikelien geç yılda bir |
| Risk değerlendirmesi yenileme | Az tehlikeli en geç 6 yıl | Tehlikelien geç 4 yıl | Çok tehlikelien geç 2 yıl |
| Acil durum planı yenileme | Az tehlikeli en geç 6 yıl | Tehlikelien geç 4 yıl | Çok tehlikelien geç 2 yıl |
| Acil durum destek elemanı | Az tehlikeli her 50 çalışana | Tehlikeliher 40 çalışana | Çok tehlikeliher 30 çalışana |
| İSG kurulu toplanma (uzatma) | Az tehlikeli 3 aya kadar | Tehlikeli2 aya kadar | Çok tehlikeliuzatılamaz |
Sınavda nasıl sorulur
ÖSYM tarzı soru
Bir işyerinde hem tehlikeli hem çok tehlikeli sınıfta yer alan iki ayrı asıl iş tanımına uygun faaliyet yürütülmektedir. İşyerinin tehlike sınıfı nasıl belirlenir?
- Aİki sınıfın ortalaması alınır
- BÇalışan sayısı fazla olan faaliyetin sınıfı esas alınır
- CTehlike sınıfı yüksek olan iş esas alınır (doğru cevap)
- Dİşverenin beyanı esas alınır
- EHer faaliyet için ayrı tehlike sınıfı uygulanır
Cevap C
Tehlike sınıfı, son 17 İYH sınavında 225 soruyla soruların %26,5'ini oluşturan 'Temel Hukuk Kavramları ve İSG Mevzuatı' modülünün çapraz kavramıdır: eğitim süreleri, muayene periyotları, uzman/hekim süreleri ve risk değerlendirmesi periyotlarının tamamı bu sınıflandırmaya bağlıdır.
Sık karıştırılan
- 1
Sınıfı işveren veya uzman belirlemez; Bakanlıkça çıkarılan tebliğ ekindeki liste belirler.
- 2
Ölçüt asıl iştir, bölüm bazlı değildir. Aynı işyerindeki idari birimler de asıl işin sınıfına tabidir.
- 3
Faaliyet değişikliği bildirimi bir ay, sınıf değişikliği sonrası uyum süresi 90 gündür. İki süre karıştırılıyor.
- 4
İtiraz incelemesi kural olarak evrak üzerinden yapılır; gerekli görülmedikçe işyerinde inceleme yapılmaz.
- 5
Liste sık değişir — son değişiklik 1/4/2026'dır; eski listelerden faaliyet kodu sınıfı ezberlenmemeli.
İlgili kavramlar
Bu konudan çıkmış soruları çöz
Konu bazlı notlar, çıkmış sorular ve en çok çıkan konulara göre sıralanmış çalışma planı. Sınava kadar her gün 20 dakika yeter.
Hemen kayıt ol