Gebe çalışan günde kaç saat çalışır?
Kısa cevap
Gebe veya emziren çalışan günde yedi buçuk saatten fazla çalıştırılamaz.
Ayrıntı
Günlük sınır 7,5 saattir ve hüküm gebe ile emziren çalışanın ikisini birlikte kapsar. Genel haftalık çalışma süresi 45 saat olsa da bu grup için günlük üst sınır bağlayıcıdır.
Gece çalışma yasakları:
- Kadın çalışanlar, gebe olduklarının sağlık raporuyla tespitinden itibaren doğuma kadar geçen sürede gece çalışmaya zorlanamazlar.
- Yeni doğum yapmış çalışanın doğumu izleyen bir yıl boyunca gece çalıştırılması yasaktır. Bu sürenin sonunda, sağlık ve güvenlik açısından sakıncalı olduğunun sağlık raporu ile belirlendiği dönem boyunca da gece çalıştırılmaz.
İki fıkra arasındaki fiil farkı sınavda ayırt edicidir: gebelikte "zorlanamaz", yeni doğumdan sonraki bir yılda "yasaktır".
Bildirim ve risk değerlendirmesi. Çalışan, gebelik ve emzirmeye başlama hâlinde işverenini bilgilendirir. İşveren tehlikeli sayılan kimyasal, fiziksel ve biyolojik etkenlerin etkilerini değerlendirir, sonuca göre ekteki önlemleri alır; değerlendirmede psikososyal ve tıbbi faktörler de dikkate alınır.
Sonuçlara göre alınacak önlemler — üç kademeli:
- Risk ortaya çıkarsa işveren çalışma koşullarını ve/veya çalışma saatlerini geçici olarak değiştirir.
- Uyarlama mümkün değilse işveren çalışanı başka bir işe aktarmak için gerekli önlemleri alır.
- Sağlık raporu ile gerekli görülürse gebe çalışan daha hafif işlerde çalıştırılır ve ücretinde bir kesinti yapılmaz. Başka bir işe aktarma da mümkün değilse, çalışanın sağlık ve güvenliğinin korunması için gerekli süre içinde, isteği hâlinde ücretsiz izinli sayılması sağlanır.
Muayene izni. Gebe çalışanlara gebelikleri süresince, periyodik kontrolleri için ücretli izin verilir. Ayrıca periyodik sağlık muayenesi bakımından gebe çalışanlar özel politika gerektiren grupta yer alır ve muayene en geç altı ayda bir tekrarlanır.
Emziren çalışanın işe dönüşü. Emziren çalışanların, doğum izninin bitiminde ve işe başlamalarından önce, çalışmalarına engel durumları olmadığının raporla belirlenmesi gerekir. Çalışmasının sakıncalı olduğu hekim raporu ile belirlenen çalışan, raporda belirtilen süre ve işlerde çalıştırılamaz.
Oda ve yurt yükümlülüğü — yaşları ve medeni hâlleri ne olursa olsun:
| Kadın çalışan sayısı | Yükümlülük |
|---|---|
| 100–150 | İşyerine en çok 250 metre uzaklıkta bir emzirme odası |
| 150'den çok | 0–6 yaşındaki çocuklar için işyerine yakın bir yurt |
Yurt işyerine 250 metreden daha uzaksa işveren taşıt sağlamakla yükümlüdür. İşverenler ortaklaşa oda ve yurt kurabilecekleri gibi, yükümlülüğü kamu kurumlarınca yetkilendirilmiş yurtlarla yapacakları anlaşmalarla da yerine getirebilirler. Oda ve yurt açma yükümlülüğü için çalışan sayısı bakımından statü ayrımı yapılmaksızın İSG Kanununa tabi bütün çalışanlar hesaba katılır.
Analık izni: doğumdan önce sekiz, doğumdan sonra on altı hafta olmak üzere toplam yirmi dört hafta; çoğul gebelikte doğum öncesi süreye iki hafta eklenir.
Sınavda nasıl sorulur
ÖSYM tarzı soru
130 kadın çalışanı bulunan bir işyerinde, gebe ve emziren çalışanlara ilişkin yükümlülükler bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A0–6 yaş çocuklar için yurt kurulması zorunludur
- Bİşyerine en çok 250 metre uzaklıkta bir emzirme odası kurulması zorunludur; gebe veya emziren çalışan günde 7,5 saatten fazla çalıştırılamaz (doğru cevap)
- CEmzirme odası zorunluluğu 150'den çok kadın çalışan için doğar
- DGebe çalışan günde en çok 8 saat çalıştırılabilir
- EGebe çalışanın periyodik kontrol izni ücretsizdir
Cevap B
Son 17 İYH sınavında 'Gebe, Emziren ve Yeni Doğum Yapmış Kadınların Çalışma Koşulları' konusundan 12 soru çıktı (tüm soruların %1,4'ü); 7,5 saat sınırı ve gece çalışma yasakları en sık sorulan ayrıntılar.
Sık karıştırılan
- 1
7,5 saat sınırı yalnızca gebeye değil, emziren çalışana da uygulanır.
- 2
Gebelikte gece çalışmaya "zorlanamaz"; yeni doğum yapmışta bir yıl boyunca "yasaktır". İki farklı hukuki ağırlık.
- 3
Oda/yurt eşikleri 100–150 ve 150+ 'dır; sayı "kadın çalışan" sayısıdır ama yaş ve medeni hâl dikkate alınmaz.
- 4
Daha hafif işe geçişte ücret kesintisi yapılamaz; ücretsiz izin ancak başka işe aktarma mümkün değilse ve çalışanın isteği hâlinde gündeme gelir.
İlgili kavramlar
Bu konudan çıkmış soruları çöz
Konu bazlı notlar, çıkmış sorular ve en çok çıkan konulara göre sıralanmış çalışma planı. Sınava kadar her gün 20 dakika yeter.
Hemen kayıt ol